Terugkeren naar je geboorteland voelt als thuiskomen, maar wat als dat thuis niet meer helemaal past? Na jaren leven in vrijheid en spontaniteit in het buitenland kan de terugkeer onverwacht confronterend zijn. In deze bijdrage verkent Kathy de Zwart (45) de stille worsteling van remigreren: het verlangen naar wie je was, en de zoektocht naar wie je nu bent.
Na vijf jaar in Spanje te hebben gewoond, zwervend tussen Ibiza en Barcelona, woon ik sinds een paar jaar weer in mijn geboorteland. In die periode leefde ik zonder vast plan, in korte verblijven op de meest onmogelijke plekken. Mijn dagen waren zelden hetzelfde: werken in een café, gesprekken met vreemden die bekenden werden, ruimte voor spontane ontmoetingen en het simpele genieten van het aangename klimaat.
De nachten in Barcelona eindigden met zonsopgang op het balkon, de ochtenden op Ibiza begonnen met zon en zee. Het zoeken naar een bed op het laatste moment en het leven uit een rugzak bepaalden mijn dagelijks bestaan. Inmiddels leef ik weer in Nederland, met rust, stabiliteit en comfort.
Sinds mijn terugkeer merk ik dat thuiskomen minder vanzelfsprekend is dan verwacht. Nog vaak mis ik het gevoel van vrijheid dat in Spanje geen uitzondering was, maar een manier van leven. Hoewel ik nu stabiliteit en comfort ervaar, vraag ik me af of ik niet gelukkiger was toen ik minder had, maar meer avonturen. Bij mijn terugkomst voelt het alsof ik bots met wie ik in het buitenland geworden ben. Er lijkt iets niet te kloppen.
Het is een lastig te omschrijven gevoel: een stil verlangen naar een leven dat voorbij is. Ook al was het niet perfect, ik mis de versie van mezelf die daar bestond. Over die periode schreef ik de roman Liefdes Eiland Ibiza, die symbool staat voor vrijheid, liefde en een onbegrensd leven.
Doe zoals ik deed: voorkom onnodige stress en frustratie met een stap‑voor‑stap begeleiding – van het aanvragen van je NIE tot je emotionele voorbereiding. Jij hoeft het niet alleen uit te zoeken.
Reverse culture shock
Daarnaast ben ik begonnen aan een journalistieke opleiding. Al snel merkte ik dat mijn interesse ligt bij het vertellen van persoonlijke verhalen. Vanuit mijn eigen proces ontstond de vraag waarom thuiskomen soms moeilijker is dan vertrekken. Tijdens mijn onderzoek interviewde ik meerdere mensen die waren teruggekeerd uit het buitenland en ontdekte ik dat mijn ervaring geen uitzondering is. Het verschijnsel heeft zelfs een naam: reverse culture shock.
Voor veel Nederlanders is emigreren naar Spanje een droom: weg van regels en strakke structuren, richting zon, ruimte en een lichter leven. Minder aandacht is er voor het feit dat emigratie niet altijd blijvend is. Jaarlijks keren duizenden Nederlanders terug. Die terugkeer vormt een nieuw hoofdstuk waarvoor vaak weinig voorbereiding bestaat.
Bij remigratie voelt het geboorteland vertrouwd, maar doordat het tempo in Spanje lager lag, is de blik van terugkeerders veranderd, terwijl de omgeving grotendeels hetzelfde is gebleven. Dat spanningsveld kan leiden tot vervreemding, met name op de werkvloer en binnen sociale kringen.
Remigreren wordt ten onrechte gezien als falen, terwijl het juist moed vergt. Het is geen stap terug, maar een nieuwe ontdekkingsreis waarin terugkeerders opnieuw moeten bepalen wie zij zijn, met alles wat zij in het buitenland hebben geleerd en ervaren.
Emigreren kun je leren, remigreren misschien nog wel meer.
