Wie kinderen heeft op een openbare school in Spanje, heeft het waarschijnlijk al voorbij zien komen. In verschillende regio’s hebben leerkrachten de afgelopen periode gestaakt of aangekondigd dat nieuwe acties niet zijn uitgesloten. Voor gezinnen die al in Spanje wonen of overwegen te emigreren, roept dat begrijpelijkerwijs vragen op. Hoe goed is het Spaanse onderwijs eigenlijk? Waarom wordt er gestaakt? En wat kunnen ouders verwachten in schooljaar 2026/2027? Het goede nieuws is dat de stakingen niet betekenen dat het onderwijs slecht is. Ze laten vooral zien dat veel leerkrachten zich zorgen maken over de toekomst van het openbare onderwijs en daar verandering in willen brengen.
Hoewel de precieze situatie per autonome regio verschilt, komen de belangrijkste klachten vrijwel overal overeen.
Lesgeven is allang niet meer de enige taak van een docent.
Ook in Spanje besteden leerkrachten steeds meer tijd aan administratieve werkzaamheden, leerlingdossiers, digitale systemen, rapportages en vergaderingen.
Veel docenten geven aan dat zij hierdoor minder tijd overhouden voor waar het uiteindelijk om draait: kwalitatief goed onderwijs.
Een tweede punt is de omvang van de klassen.
Door personeelstekorten zitten er op veel scholen meer leerlingen in één klas dan leerkrachten wenselijk vinden.
Daardoor wordt het moeilijker om ieder kind voldoende persoonlijke aandacht te geven.
Vakbonden pleiten daarom voor kleinere klassen en extra investeringen in personeel.
Ook de salarissen vormen al jaren een belangrijk onderwerp van discussie.
Volgens de vakbonden zijn de lonen onvoldoende meegegroeid met de inflatie, terwijl de verantwoordelijkheden juist steeds groter worden.
Vooral jonge docenten en tijdelijke leerkrachten ervaren hierdoor onzekerheid.
Net als in veel andere Europese landen kampt ook Spanje met personeelstekorten.
Vacatures blijven langer openstaan, collega’s moeten vaker invallen en ondersteunend personeel is niet altijd beschikbaar.
Dat zorgt voor extra druk binnen scholen.
Misschien wel de meest opvallende klacht is de hoeveelheid administratie.
Steeds meer tijd gaat op aan formulieren, registraties en verantwoordingsdocumenten.
Juist hierover lijken overheid en vakbonden inmiddels dichter bij elkaar te komen. Er wordt gewerkt aan plannen om de administratieve lasten voor leerkrachten te verminderen.
Een belangrijk verschil met Nederland is dat het Spaanse onderwijs grotendeels wordt geregeld door de autonome regio’s.
Dat betekent dat niet alle scholen met dezelfde problemen te maken hebben.
Salarissen, onderwijsbudgetten, personeelsbeleid en afspraken met vakbonden verschillen per regio.
Daardoor kunnen de uitdagingen in Valencia heel anders zijn dan in Catalonië, Andalusië of Madrid.
Voor ouders is het daarom verstandig om niet alleen naar Spanje als land te kijken, maar juist naar de specifieke regio waarin zij willen wonen.
Op dit moment zijn veel stakingen tijdelijk opgeschort om ruimte te geven aan nieuwe onderhandelingen.
Toch hebben verschillende vakbonden aangegeven dat nieuwe acties niet worden uitgesloten als er onvoldoende vooruitgang wordt geboekt.
Dat betekent niet dat iedere school met langdurige stakingen te maken krijgt.
Wel is het verstandig om rekening te houden met:
Voor de meeste gezinnen zal de impact beperkt blijven, maar het is goed om hiervan op de hoogte te zijn.
Veel Nederlandse en Belgische gezinnen vergelijken het Spaanse onderwijs automatisch met het systeem dat zij kennen.
Toch zijn er duidelijke verschillen.
In Nederland wordt het onderwijs grotendeels landelijk georganiseerd.
In Spanje hebben de autonome regio’s juist veel vrijheid om eigen keuzes te maken.
Daardoor verschillen onder andere:
In regio’s als Catalonië, Valencia en Baskenland krijgen kinderen bovendien onderwijs in zowel Spaans als de regionale taal.
Voor jonge kinderen blijkt dit meestal geen groot probleem. Zij leren talen vaak verrassend snel.
Ook de schoolcultuur voelt anders.
Spaanse scholen zijn over het algemeen iets formeler georganiseerd. Er is vaak meer structuur, meer klassikaal onderwijs en een duidelijkere hiërarchie.
Nederlandse scholen geven leerlingen gemiddeld eerder zelfstandigheid en betrekken ouders vaak intensiever bij het leerproces.
Geen van beide systemen is beter.
Ze zijn simpelweg anders.
Absoluut niet. Sterker nog. Veel openbare scholen in Spanje leveren uitstekend onderwijs met zeer betrokken leerkrachten. Juist omdat docenten zich verantwoordelijk voelen voor hun leerlingen, trekken zij nu aan de bel. Hun inzet gaat niet alleen over betere arbeidsvoorwaarden, maar ook over kleinere klassen, minder administratie en meer aandacht voor de kwaliteit van het onderwijs. Dat maakt deze discussie veel breder dan alleen salarissen.
Wanneer gezinnen naar Spanje emigreren, zien wij dat de aandacht vaak uitgaat naar woningen, klimaat en de omgeving. Dat is begrijpelijk. Maar minstens zo belangrijk is de vraag waar je kinderen straks iedere dag naar school gaan. De keuze voor een school gaat verder dan cijfers of inspectierapporten.
Ook de regio, de taal, de schoolcultuur en de manier waarop een school met leerlingen omgaat, bepalen of een kind zich snel thuis voelt. De huidige stakingen laten zien dat het Spaanse onderwijs volop in ontwikkeling is.
Wij verwachten dat onderwerpen als werkdruk, personeelstekorten, klassengrootte en administratieve lasten ook in schooljaar 2026/2027 belangrijke gespreksonderwerpen zullen blijven.
Tegelijkertijd zien we dat overheden en vakbonden steeds meer erkennen dat veranderingen noodzakelijk zijn. Dat biedt perspectief voor de komende jaren.
Een woning kun je altijd verbouwen.
Een tuin kun je opnieuw aanleggen.
Maar een fijne schoolomgeving heeft een enorme invloed op hoe snel een gezin zich thuis voelt in Spanje.
Daarom adviseren wij gezinnen die willen emigreren altijd om niet alleen naar huizen te kijken, maar ook naar de scholen in de omgeving.
Een goede schoolkeuze draagt niet alleen bij aan de ontwikkeling van je kinderen, maar ook aan een succesvolle en ontspannen start van jullie nieuwe leven in Spanje.
Doe zoals ik deed: voorkom onnodige stress en frustratie met een stap‑voor‑stap begeleiding – van het aanvragen van je NIE tot je emotionele voorbereiding. Jij hoeft het niet alleen uit te zoeken.
