Eén van de leuke kanten aan emigreren naar Spanje is dat je er goed en betaalbaar uiteten kunt. Wij zijn groot van van het menú del día, oftewel het lunchmenu. Voor veel Spanjaarden is het de normaalste zaak van de wereld om tussen de middag uitgebreid warm te eten en het blijkt ook nog eens de beste keuze voor de portemonnee. Waar komt deze traditie eigenlijk vandaan?
Een menú del día is een vaste lunchformule die op werkdagen door veel restaurants wordt aangeboden. Meestal bestaat deze uit een voorgerecht (primer plato), een hoofdgerecht (segundo plato), brood, een drankje (water, fris of vaak ook een glas wijn of bier) en dessert óf koffie. Bij beide gangen en dessert kun je meestal kiezen uit drie tot zes verschillende gerechten. Zo stel je zelf je lunch samen. De gerechten zijn doorgaans iets minder groot dan de losse gerechten op de menukaart, maar omdat je meerdere gangen krijgt, is het over het algemeen meer dan voldoende om er weer even tegenaan te kunnen.
Veel mensen denken dat het een eeuwenoude Spaanse traditie is, maar het huidige menú del día is eigenlijk ontstaan onder de dictatuur van Francisco Franco. In 1965 voerde de Spaanse overheid het zogenoemde ‘menú turístico’ in. Spanje wilde meer buitenlandse toeristen trekken en tegelijkertijd zorgen dat zij overal in het land voor een redelijke prijs een complete maaltijd konden krijgen. Restaurants werden verplicht zo’n voordelig menu aan te bieden.
Toen deze verplichting later verdween, bleef het concept bestaan. Alleen de naam veranderde van menú turístico naar menú del día. Inmiddels is het niet meer weg te denken uit de Spaanse eetcultuur.
De prijs verschilt behoorlijk per regio en per restaurant. Gemiddeld betaal je voor een menú del día in Spaanse dorpen tussen de €12 en €15. In middelgrote steden ligt de prijs vaak iets hoger, meestal tussen de €14 en €18. In grote steden zoals Barcelona en Madrid moet je eerder rekenen op €16 tot €25. In luxere restaurants kan de prijs oplopen tot €30 of meer, maar zelfs dan is het een uitstekende manier om een keer voor een aangename prijs in zo’n luxe restaurant te eten.
In toeristische gebieden kom je soms goedkopere menu’s tegen, maar let daarbij wel op wat er precies is inbegrepen. Niet overal zitten bijvoorbeeld een drankje of dessert bij de prijs.
Het menú del día is populair omdat je voor relatief weinig geld een complete, verse maaltijd krijgt. Veel restaurants bereiden dagelijks nieuwe gerechten met seizoensproducten. Daardoor eten ook veel kantoorwerkers, zelfstandigen en gepensioneerden hier regelmatig.
Bovendien is de lunch in Spanje traditioneel de belangrijkste maaltijd van de dag. Een uitgebreid middagmaal past daarom perfect binnen de Spaanse eetcultuur.
In Spanje krijgen veel werknemers van hun werkgever bovendien een zogenoemd Ticket Restaurant of een vergelijkbare maaltijdvergoeding. Dit is een tegoed dat speciaal bedoeld is om een lunch buitenshuis te betalen. Tegenwoordig werkt dit meestal via een betaalkaart of een app, al bestaan er ook nog papieren maaltijdcheques.
Werkgevers kunnen hun personeel deze maaltijdvergoeding geven als secundaire arbeidsvoorwaarde, bij grotere bedrijven is dit zelfs verplicht als ze geen eigen kantine hebben. Voor werknemers is dit aantrekkelijk, omdat het tegoed binnen bepaalde fiscale grenzen belastingvoordeel oplevert. Daardoor kiezen veel Spanjaarden ervoor om tussen de middag in een restaurant te eten in plaats van een lunch van huis mee te nemen.
Voor restaurants is het eveneens interessant. Vrijwel ieder restaurant dat een menú del día aanbiedt, accepteert Ticket Restaurant. Dat is een van de redenen waarom het menú del día, vooral op werkdagen, vaak zo druk bezocht wordt door lokale werknemers.
Wie op donderdag een menú del día bestelt, ziet opvallend vaak paella of een ander rijstgerecht op de kaart staan. Waar deze traditie precies vandaan komt, is echter niet helemaal duidelijk.
Er gaan verschillende verhalen rond. Een veelgehoorde verklaring is dat restaurants vroeger op donderdag de overgebleven ingrediënten van de week gebruikten om een grote pan rijst te bereiden. Omdat paella zich uitstekend leent om voor veel mensen tegelijk te maken, was dat een praktische én smakelijke oplossing.
Een andere theorie verwijst naar de tijd van het Franco-regime. Volgens sommigen gingen veel gezinnen juist op donderdag buiten de deur eten, omdat huishoudelijk personeel dan vaak een vrije middag had. Restaurants zouden daarom op die dag een feestelijk gerecht als paella op het menu hebben gezet.
Er bestaat zelfs een hardnekkige stadslegende dat dictator Franco op donderdag regelmatig onaangekondigd in restaurants in Madrid ging lunchen. Omdat hij dol zou zijn geweest op paella, zouden restauranthouders uit voorzorg iedere donderdag een rijstgerecht hebben geserveerd. Bewijs voor dit verhaal ontbreekt echter en historici beschouwen het vooral als een hardnekkige mythe.
Wat de echte oorsprong ook is, één ding staat vast: in veel Spaanse restaurants is donderdag nog altijd dé dag waarop je een goede paella of ander rijstgerecht op het menú del día kunt verwachten.
Heb jij in Spanje een restaurant ontdekt met een geweldig menú del día? Zo helpen we elkaar aan de lekkerste én leukste lunchadressen van Spanje! Deel het binnen onze Facebookgroep.
Doe zoals ik deed: voorkom onnodige stress en frustratie met een stap‑voor‑stap begeleiding – van het aanvragen van je NIE tot je emotionele voorbereiding. Jij hoeft het niet alleen uit te zoeken.
