Toerisme is in Spanje nooit zomaar een bijzaak geweest. Het is één van de krachten die het moderne Spanje mede heeft gevormd. Waar het land in de jaren vijftig nog relatief gesloten en economisch kwetsbaar was, werd toerisme in de decennia daarna een motor van deviezen, werkgelegenheid, infrastructuur en internationale zichtbaarheid. Het aantal internationale toeristen groeide van ongeveer 400.000 in 1950 naar 1 miljoen in 1955, 2 miljoen in 1958 en uiteindelijk 31 miljoen in 1973. Spanje werd in die periode niet alleen een bestemming, maar een belofte: zon, zee, betaalbaarheid en vrijheid.
Die historische keuze heeft Spanje veel gebracht. Wegen, luchthavens, hotels, restaurants, kustplaatsen en complete lokale economieën zijn gebouwd op de komst van bezoekers. Toerisme gaf miljoenen mensen werk en maakte Spanje tot één van de belangrijkste vakantielanden ter wereld. In 2019 ontving Spanje ongeveer 83,5 miljoen internationale toeristen. Na de coronajaren herstelde de sector uitzonderlijk snel: in 2024 kwamen er 93,8 miljoen internationale toeristen en in 2025 werd opnieuw een record bereikt met 96,8 miljoen bezoekers.
Foto: Torredembarra, Costa Daurada, Catalunya
1950: 0,4 miljoen internationale toeristen
1955: 1 miljoen
1958: 2 miljoen
1973: 31 miljoen
2019: 83,5 miljoen
2024: 93,8 miljoen
2025: 96,8 miljoen
Deze cijfers laten zien hoe toerisme in Spanje is verschoven van een relatief nieuw economisch fenomeen naar een structurele pijler van de nationale economie.
Lange tijd werd toerisme vooral georganiseerd via hotels, campings en reisorganisaties. De toerist kwam aan in een duidelijk afgebakende toeristische ruimte: het hotel, de boulevard, het strand, het resort. De opkomst van platforms als Airbnb en Booking.com heeft dat model fundamenteel veranderd. Toerisme verplaatste zich van de hotelzone naar gewone woonstraten, appartementencomplexen en dorpen die vroeger nauwelijks onderdeel waren van de toeristische economie.
Die ontwikkeling bood kansen. Eigenaren konden hun tweede woning rendabeler maken. Dorpen zonder grote hotels kregen toch bezoekers. Reizigers vonden authentiekere plekken, meer ruimte en meer vrijheid. Voor buitenlandse kopers werd een woning in Spanje aantrekkelijker, omdat persoonlijk gebruik en verhuur steeds vaker gecombineerd konden worden.
Maar precies daar ontstond ook de spanning.
Zodra een woning niet alleen een privébezit is, maar ook een toeristisch product, verandert de betekenis ervan. Voor de eigenaar is het een investering of een manier om kosten te dekken. Voor de gast is het een vakantieplek. Voor de buren is het soms een komen en gaan van onbekenden. En voor de lokale woningmarkt kan het betekenen dat een woning niet langer beschikbaar is voor permanente bewoning.
Spanje bevindt zich nu op een kantelpunt. Het land wil toeristen blijven ontvangen, maar steeds meer regio’s en steden proberen de groei van toeristische verhuur te reguleren. Barcelona is het bekendste voorbeeld. De stad werkt aan een uitfasering van toeristische appartementen richting 2028 en verhoogde bovendien de toeristenbelasting om onder meer betaalbare huisvesting te financieren.
Ook buiten Barcelona neemt de regulering toe. In 2025 en 2026 kwamen er strengere regels rond registratie, vergunningen en toestemming binnen verenigingen van eigenaren. Volgens recente berichtgeving op basis van INE-data daalde het aantal toeristische woningen in Spanje in mei 2026 met 10,7 procent ten opzichte van een jaar eerder, tot ongeveer 341.001 woningen. Dat is nog altijd een groot aantal, maar het laat zien dat de markt niet langer onbeperkt groeit.
Tegelijkertijd is het beeld per regio sterk verschillend. Málaga blijft bijvoorbeeld één van de provincies met de hoogste concentratie toeristische woningen, met ruim 45.000 woningen die als toeristische accommodatie worden aangeboden. Ook Alicante, Las Palmas, Tenerife, de Balearen, Madrid en Barcelona blijven belangrijke markten.
De discussie over toeristische verhuur kan niet los worden gezien van de bredere woningcrisis. Spanje heeft niet simpelweg een tekort aan stenen. Het land heeft vooral een probleem met de verdeling, locatie en beschikbaarheid van woningen.
Volgens de Spaanse volkstelling van 2021 telde Spanje ruim 26,6 miljoen woningen. Daarvan werden ongeveer 3,84 miljoen woningen als leegstaand geclassificeerd en nog eens 2,51 miljoen als woningen voor incidenteel gebruik.
Dat cijfer wordt vaak gebruikt in het debat: hoe kan er woningnood zijn in een land met miljoenen lege woningen? Het antwoord is dat leegstand niet altijd daar zit waar de vraag het grootst is. Veel leegstaande woningen bevinden zich in krimpgebieden, dorpen zonder werkgelegenheid of panden die niet direct bewoonbaar zijn. Ondertussen is de druk juist hoog in steden, kustgebieden, universiteitssteden en economisch sterke regio’s.
Toch blijft de spanning reëel. Voor bewoners voelt het onrechtvaardig wanneer zij geen betaalbare huurwoning kunnen vinden, terwijl in dezelfde straat woningen worden verhuurd aan toeristen voor bedragen die op de lange huurmarkt onhaalbaar zijn. Voor eigenaren voelt het op hun beurt onrechtvaardig wanneer zij fors hebben geïnvesteerd in een woning en vervolgens worden geconfronteerd met nieuwe beperkingen.
Toerisme is economisch te belangrijk om weg te denken. Volgens de officiële Spaanse Tourism Satellite Account was toeristische activiteit in 2024 goed voor ruim 200 miljard euro, oftewel 12,6 procent van het Spaanse bbp. De sector genereerde bovendien meer dan 2,7 miljoen banen, goed voor 12,3 procent van de totale werkgelegenheid.
Daarmee is toerisme geen luxe-industrie aan de rand van de economie, maar een fundament onder miljoenen inkomens. Restaurants, schoonmaakbedrijven, taxi’s, gidsen, bouwbedrijven, onderhoudsdiensten, makelaars en lokale winkels profiteren ervan. Ook veel dorpen die kampen met vergrijzing of leegloop zien toerisme als een manier om leven, geld en werkgelegenheid terug te brengen.
Maar een sector die zo groot wordt, kan niet meer alleen worden beoordeeld op omzet. De vraag wordt steeds meer: welke vorm van toerisme willen we? Niet hoeveel bezoekers Spanje aankan, maar welke bezoekers, op welke plekken, in welk seizoen en onder welke voorwaarden.
De toekomst van toeristische verhuur in Spanje zal waarschijnlijk niet verdwijnen, maar wel veranderen. De tijd waarin een eigenaar zonder veel voorbereiding een woning online kon zetten en daarmee min of meer automatisch een succesvol verhuurmodel had, loopt ten einde.
De komende jaren zullen vooral drie dingen belangrijker worden.
Ten eerste: juridische zekerheid. Een toeristische woning zonder correcte vergunning, registratie of toestemming van de comunidad wordt een steeds groter risico. Kopers zullen vóór de aankoop moeten onderzoeken of toeristische verhuur juridisch mogelijk is, niet pas daarna.
Ten tweede: professioneel beheer. Gasten verwachten snelle communicatie, goede schoonmaak, duidelijke instructies, betrouwbare wifi, correcte registratie en een woning die klopt met de beschrijving. Een vakantiehuis wordt daarmee steeds meer een kleine hospitality-onderneming.
Ten derde: lokale inbedding. De toekomst ligt niet bij zoveel mogelijk bedden op zoveel mogelijk platforms, maar bij verhuur die rekening houdt met buren, dorpen, seizoenen, watergebruik, afval, parkeerdruk en lokale economie. Wie toeristische verhuur serieus neemt, zal niet alleen naar rendement moeten kijken, maar ook naar draagvlak.
Spanje hoeft niet te kiezen tussen toerisme en leefbaarheid. Het moet wel leren beter te sturen.
Dat betekent dat steden met woningdruk andere regels nodig hebben dan dorpen waar huizen leegstaan. Een appartement in het centrum van Barcelona is niet hetzelfde als een dorpshuis in een leeglopend binnenland. Toch worden die werelden in het publieke debat vaak op één hoop gegooid.
Een intelligent beleid zou onderscheid maken tussen gebieden met overdruk en gebieden met onderbenutting. In steden waar bewoners worden verdrongen, is strengere regulering begrijpelijk. In dorpen waar woningen leegstaan en lokale voorzieningen verdwijnen, kan kleinschalige toeristische verhuur juist bijdragen aan behoud van leven en economie.
Daarnaast zou Spanje meer kunnen sturen op kwaliteit in plaats van alleen op aantallen. Goede verhuurders registreren hun gasten, betalen belasting, onderhouden hun woning, werken met lokale professionals en veroorzaken geen overlast. Slechte verhuurders doen dat niet. Het zou logischer zijn om vooral op dat verschil te handhaven.
Voor eigenaren van een woning in Spanje betekent deze ontwikkeling dat voorbereiding belangrijker wordt. De vraag is niet alleen meer: kan ik deze woning kopen? De vraag wordt ook: wat mag ik ermee doen, wat wil ik ermee doen en welk model past bij deze plek?
Wie een woning koopt met het idee deze toeristisch te verhuren, moet vooraf kijken naar vergunningen, gemeentelijk beleid, regels van de comunidad, fiscale verplichtingen, toeristenbelasting, gastenregistratie, verzekeringen, beheer en onderhoud. Toeristische verhuur kan nog steeds interessant zijn, maar het is steeds minder geschikt voor wie denkt dat het vanzelf gaat.
De professionele eigenaar van de toekomst is geen speculant, maar een beheerder. Iemand die begrijpt dat een woning niet alleen rendement moet opleveren, maar ook onderdeel is van een straat, een dorp en een lokale gemeenschap.
Spanje is groot geworden door gastvrijheid. Maar gastvrijheid zonder grenzen kan omslaan in uitputting. Voor bewoners, voor steden, voor natuurgebieden en uiteindelijk ook voor toeristen zelf.
De toekomst van toeristische verhuur in Spanje zal daarom niet worden bepaald door de vraag of toerisme goed of slecht is. Die tegenstelling is te simpel. De echte vraag is hoe Spanje het goede van toerisme kan behouden zonder de leefbaarheid van het land te verliezen.
Dat vraagt om betere regels, maar ook om betere eigenaren. Om gasten die zich gedragen als tijdelijke bewoners. Om verhuurders die hun woning serieus beheren. Om gemeenten die onderscheid maken tussen overlast en kwaliteit. En om een markt die begrijpt dat de waarde van Spanje niet alleen zit in zon, zee en rendement, maar juist in het leven dat daar al bestond voordat de toerist arriveerde.
Wie dat begrijpt, heeft ook in de toekomst een plek in de Spaanse verhuurmarkt.
Van basis tot verdieping: kies de cursus die past bij jouw emigratie-fase. Praktische tips, juridische stappen en emotionele voorbereiding – allemaal overzichtelijk op één plek.
