Inmiddels ben ik bijna 15 jaar ondernemer in Spanje en sinds vorig jaar ook jurylid van de Nederlandse Ondernemersprijs Spanje, die iedere twee jaar wordt uitgereikt. In de afgelopen jaren sprak ik veel andere ondernemers en zag ik het aantal bedrijven van Nederlanders in Spanje snel groeien. Populaire televisieprogramma’s zoals B&B Vol Liefde dragen er alleen maar toe bij dat steeds meer Nederlanders en Vlamingen verlangen naar een leven onder de Spaanse zon. Thysa Zevenbergen en Wijnand Boon weten er alles van. Je kent ze misschien nog wel van het succesvolle televisieprogramma Het Spaanse Dorp. Samen met elf andere deelnemers vestigden zij zich in 2019 in het leeglopende Polopos in Andalusië. Ze kregen van RTL een huis, Casa 3.
1. Ken de regels
Maandenlang waren Thysa en Wijnand bezig met opknappen, maar het echte ondernemersavontuur begon pas na de opnames. Ze waren van de dertien deelnemers ook de enige die het volhielden in Polopos. Thysa: ‘Ondernemen in Spanje is vrij chaotisch. Een voorbeeld: er bestaat niet zoiets als een lijst met vereisten om open te kunnen gaan als B&B. Er is geen centrale plek waar je de regels kunt vinden.’ Elke regio heeft zijn eigen regels. Voor je begint, zorg dan dat je weet hoe de vork in de steel zit.
2. Controleer je gestor
Thysa en Wijnand werden door schade en schande wijs. ‘Ik weet nog dat we naar de dichtstbijzijnde Kamer van Koophandel gingen om ons bedrijf officieel op te richten. Ze keken ons aan alsof we een oliebol kwamen verkopen. Wat bleek in dit geval? Spanjaarden laten een gestor alles regelen. We hadden geen idee.’ Ze schakelden zo’n bureaucratische alleskunner in, maar toen ze op het punt stonden om officieel te beginnen en corona plotseling roet in het eten gooide, bleek hun gestor de papieren niet op orde te hebben. En dat had grote gevolgen. Hoewel noodzakelijk, vertrouw dus nooit 100% op je gestor maar houd zelf de controle.
3. Denk aan je premies
Dan komen we meteen bij een groot verschil met Nederland. Ondernemers zijn verplicht zich te registreren als autónomo. De premie die daarmee gemoeid is is voor een kleine ondernemer behoorlijk en begint bij €217 (2027) per maand voor een gemiddeld inkomen van €816,98 per maand. Verdien je meer, betaal je ook meer. Voor het eerste jaar geldt een starttarief van €80.
4. Beter verzekerd als ZZP-er
Maar voor die premie krijg je dan ook wat. Tijdens corona kregen ondernemers in Spanje een uitkering. Verder geeft deze premie recht op gezondheidszorg, een zwangerschapsuitkering, een uitkering voor vaders en moeders na geboorte of adoptie, een uitkering bij ziekte en arbeidsongeschiktheid maar ook een staatspensioen. Dat ligt wel een stuk lager dan het minimumpensioen voor werknemers. Bij een lage premie gedurende de volledige opbouwperiode kom je grofweg uit op een pensioen van rond de €900 tot €1000 per maand. Ter vergelijking: het minimumpensioen voor werknemers ligt inmiddels boven de €1300 per maand en wordt jaarlijks aangepast.
5. Zoek een originele locatie
Thysa en Wijnand hadden dus geen recht op deze overheidssteun en moesten meteen op zoek naar andere kansen. Wijnand maakte in die tijd een kookboek met Spaanse recepten, Thysa illustreerde boeken. Pas toen reizen weer mogelijk was, kwamen de eerste gasten. Casa 3 bestaat nu uit een kunstenaarsverblijf en twee B&B-kamers, maar er zijn plannen voor verdere uitbreiding. Er is de afgelopen vijf jaar veel veranderd in Polopos. In 2019 waren er zestig inwoners, acht daarvan zijn overleden. Maar het televisieprogramma zorgde voor nieuwe aanwas en intussen zijn er bijna honderd inwoners. Een deel daarvan is Nederlands én ondernemer. Inmiddels zijn er vijf B&B’s. Thysa: ‘Dat versterkt elkaar, maar het is natuurlijk ook lastiger om vijf B&B’s vol te krijgen dan één. Mijn belangrijkste tip als je een gastenverblijf wilt runnen is dan ook: zoek een locatie waar nog niks zit.’
6. Signaleer kansen
Dat lijkt een voor de hand liggende tip, maar in de praktijk blijkt dat veel Nederlanders vaak op een kluitje gaan zitten. Voor Thysa en Wijnand is de accommodatie eigenlijk bijzaak. Hun passie ligt in de kunst- en kookworkshops die ze bieden. Samen met vrienden kochten ze ook een wijngaard en nu maken ze hun eigen wijn. Wijnand verkoopt af en toe ook huizen in de omgeving en Thysa is sinds kort tatoeëerder. ‘Ik denk ook dat dat dé manier is om hier als kleine ondernemer te slagen. Kansen signaleren. Zo blijft het ook interessant en stimulerend. Deze levensstijl past bij ons.’
7. Denk aan je vakantievangnet
Het toerisme is misschien de meest logische keuze, maar er zijn ook nadelen. Ondanks dat we in Spanje bijna het hele jaar door zon hebben, blijft toerisme seizoensgebonden en grotendeels afhankelijk van vakantieperiodes. Dat is zeker iets om rekening mee te houden als je kinderen hebt. Mijn dochter van 9 heeft maar liefst elf weken zomervakantie en net als de meeste Nederlanders en Vlamingen hebben we hier geen vangnet in de vorm van opa’ en oma’s. Dus dat is best een georganiseer precies in de drukste weken van het jaar. Daarnaast staat Spanje bekend om z’n vele feestdagen. Ook allemaal dagen waarop scholen dicht zijn en bedrijven en overheidsinstellingen ook.
8. Grote regionale verschillen
Arjen Heeres is mede-eigenaar en algemeen directeur van AI-bedrijf Decide in Madrid. Nadat hij in Nederland een internationaal softwarebedrijf met meer dan duizend werknemers had opgebouwd en verkocht, besloot hij een cursus Spaans te doen, want hij had een vakantiehuis in Andalusië. Al snel kreeg hij contact met een team van wiskundige optimalisatie-experts uit Madrid, die hij nog kende uit de tijd van zijn softwarebedrijf. Uiteindelijk leidde dat vijf jaar geleden tot de start van een nieuw bedrijf waar nu 150 mensen werken. ‘Spanje loopt niet voorop als het gaat om AI, maar bedrijven uit Nederland en Duitsland vinden het wel een interessant land voor een vestiging. De loonkosten liggen nog altijd 20-30% lager. Maar vergis je niet, het idee dat je personeel voor 50% minder krijgt, klopt niet. Er is ook hier een tekort aan getalenteerd personeel en lonen zijn stijgende. Overigens zijn de regionale verschillen enorm. In Madrid liggen de lonen veel hoger dan in het zuiden.’
9. Andere werktijden
Wat Arjen als ondernemer in Madrid vooral opvalt is dat veel clichés echt niet meer van deze tijd zijn. ‘Die urenlange lunches om een zakelijke deal te sluiten bijvoorbeeld, dat is intussen echt wel veranderd.’ De gemiddelde werkdag ziet er in Spanje echter nog steeds heel anders uit dan in Nederland. Zo ook bij Arjen. ‘Ik werk van 8.30 tot 13.30 uur, dan ga ik sporten en lunchen en dan weer terug naar kantoor van 15.30 tot een uur of 19-19.30. Mijn team mag zelf bepalen welke werktijden ze aanhouden, mits het allemaal past voor de klant, maar de Spaanse wetgeving is daar niet op gemaakt. Dat is wel een nadeel, de Spaanse wetgeving is vrij star, daar moet je je zeker in verdiepen.’
10. Zoek subsidies
Nog een ander punt waar Arjen op wijst zijn de vele verschillende regels afhankelijk van de regio. Maar hij geeft aan dat de Spaanse overheid ook veel subsidies verstrekt. ‘Die zijn niet altijd makkelijk te vinden, maar het loont de moeite om dat te onderzoeken.’
11. Leer de taal
Tot slot raadt hij aan om toch de taal te leren. ‘Bij mij viel dat trouwens wel tegen in het begin, in een klasje met je docent is anders dan op de werkvloer. Maar als je met Spanjaarden wilt werken, is het noodzakelijk, want met Engels red je het niet.’ Dat kan ik alleen maar beamen. Hoewel mijn klanten vooral Nederlandstalig zijn, vind ik het als ondernemer wel zo prettig dat mijn Spaans goed genoeg is om zelf de regelgeving die Arjen noemt door te kunnen nemen of te spreken met leveranciers, de bank of andere partijen. Het komt je business en leven onder de Spaanse zon alleen maar ten goede.
De balans opmakend zijn er volop kansen in Spanje. Beetje aanpassingsvermogen heb je wel nodig, want uitdagingen kom je als ondernemer altijd tegen. Maar als het lukt om hier iets op te bouwen, is het natuurlijk een heerlijk land om te leven!
